Witamy w słowniku pojęć Test Przedsiębiorcy! Poniżej znajdziesz definicje kluczowych terminów prawnych i biznesowych związanych z umowami B2B, prawem pracy i zatrudnieniem. Słownik pomoże Ci lepiej zrozumieć treści naszego serwisu oraz przepisy prawa regulujące współpracę B2B.
Uwaga: Definicje mają charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowią wykładni prawnej ani opinii prawnej. W sprawach prawnych skonsultuj się z prawnikiem.
Przepis definiujący stosunek pracy: „Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem". To najważniejszy artykuł odróżniający stosunek pracy od współpracy B2B. Zobacz: Podporządkowanie, Stosunek pracy.
Skrót od business-to-business, oznacza współpracę dwóch podmiotów gospodarczych (przedsiębiorców). W kontekście polskiego prawa pracy, umowa B2B to umowa cywilnoprawna (najczęściej umowa o dzieło lub umowa zlecenia) zawarta między przedsiębiorcą a firmą-zleceniodawcą. Charakteryzuje się niezależnością wykonawcy, brakiem podporządkowania i prowadzeniem przez wykonawcę własnej działalności gospodarczej. Zobacz więcej: Informacje prawne.
Zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej, to zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Przedsiębiorca na B2B powinien prowadzić faktyczną działalność gospodarczą (nie tylko formalnie zarejestrowaną), co oznacza m.in. posiadanie własnych narzędzi, możliwość współpracy z wieloma klientami, ponoszenie ryzyka gospodarczego.
W kontekście B2B - swoboda przedsiębiorcy w organizacji miejsca i czasu pracy. Przedsiębiorca sam decyduje, gdzie (biuro domowe, coworking, u klienta okazjonalnie) i kiedy (godziny dogodne dla niego) będzie pracował, o ile dotrzymuje uzgodnionych terminów. Brak elastyczności (obowiązek obecności w biurze klienta w stałych godzinach) to czynnik ryzyka wskazujący na stosunek pracy. Zobacz: Czynniki Ryzyka.
Osoba świadcząca usługi zawodowe jako niezależny wykonawca (contractor), zazwyczaj na podstawie umów B2B. Freelancer pracuje dla różnych klientów, organizuje pracę samodzielnie, używa własnych narzędzi i ponosi ryzyko gospodarcze. W Polsce freelancerzy najczęściej prowadzą jednoosobową działalność gospodarczą i rozliczają się na podstawie faktur. Zobacz: B2B, Niezależność.
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, podstawowy akt prawny regulujący stosunek pracy w Polsce. Zawiera przepisy dotyczące praw i obowiązków pracowników i pracodawców, czasu pracy, urlopów, wynagrodzenia, rozwiązywania umów o pracę. Kodeks Pracy NIE dotyczy umów B2B (chyba że nastąpi reklasyfikacja). Dostępny online: Dziennik Ustaw.
Sytuacja, w której strony zawierają formalnie umowę B2B (cywilnoprawną), ale faktyczne warunki współpracy odpowiadają stosunkowi pracy (podporządkowanie, stałe miejsce i czas pracy, brak niezależności). Maskowanie może być świadome (strony celowo obchodzą prawo pracy) lub nieświadome (strony nie zdają sobie sprawy z ryzyka). PIP i ZUS mogą zakwestionować taką umowę i nakazać reklasyfikację. Zobacz: Reklasyfikacja.
Kluczowa cecha przedsiębiorcy na B2B. Oznacza, że wykonawca sam decyduje o sposobie wykonania zlecenia, bez podporządkowania zleceniodawcy. Niezależność obejmuje: swobodę wyboru metod pracy, możliwość odmowy zadań wykraczających poza zakres umowy, prawo do angażowania podwykonawców (jeśli charakter usługi pozwala), możliwość współpracy z wieloma klientami jednocześnie. Brak niezależności = stosunek pracy. Zobacz: Czynniki Ryzyka - Kategoria 5.
Organ kontrolujący przestrzeganie prawa pracy i stosunków zatrudnienia w Polsce. PIP może przeprowadzić kontrolę u zleceniodawcy (lub w miejscu świadczenia usług) i zbadać, czy osoba formalnie zatrudniona na B2B nie spełnia kryteriów stosunku pracy. Jeśli inspektor stwierdzi maskowanie stosunku pracy, może wydać nakaz nawiązania stosunku pracy ze skutkiem wstecznym (nawet do 3 lat wstecz) i nałożyć grzywnę. Strona: www.pip.gov.pl. Zobacz więcej: Informacje prawne.
Najważniejszy element odróżniający stosunek pracy od B2B. W stosunku pracy pracownik działa pod kierownictwem pracodawcy - musi wykonywać polecenia, stosować się do instrukcji, przestrzegać regulaminu pracy. W umowie B2B przedsiębiorca jest niezależny - zleceniodawca określa co ma być zrobione (cel), ale nie jak (sposób wykonania). Podporządkowanie przejawia się m.in. przez: codzienne polecenia służbowe, kontrolę bieżącej pracy, hierarchię służbową, brak swobody decyzyjnej. Zobacz: Czynniki Ryzyka - Kategoria 1.
Podmiot zatrudniający pracowników na podstawie umowy o pracę. Pracodawca kieruje pracą pracowników, ponosi ryzyko gospodarcze, zapewnia narzędzia pracy, opłaca składki ZUS. Termin „pracodawca" NIE dotyczy umów B2B - tam używa się określeń „zleceniodawca", „klient", „kontrahent". Używanie sformułowań „pracodawca" i „pracownik" w umowie B2B to czerwona flaga wskazująca na stosunek pracy.
Osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna prowadząca działalność gospodarczą. W kontekście B2B - osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą i świadcząca usługi dla innych podmiotów. Przedsiębiorca jest niezależny, sam organizuje swoją pracę, ponosi ryzyko gospodarcze, używa własnych narzędzi, może współpracować z wieloma klientami. Przedsiębiorca to NIE pracownik. Zobacz: Działalność Gospodarcza, B2B.
Uznanie przez organy kontrolne (PIP, ZUS) lub sąd, że umowa B2B w rzeczywistości maskuje stosunek pracy. Reklasyfikacja następuje, gdy faktyczne warunki współpracy odpowiadają cechom stosunku pracy (art. 22 § 1 KP): podporządkowanie, stałe miejsce i czas pracy, brak niezależności, brak ryzyka gospodarczego. Konsekwencje: zaległe składki ZUS, odsetki, kary finansowe, roszczenia pracownicze - może sięgać kilkudziesięciu tysięcy złotych. Więcej: Informacje prawne - Konsekwencje Reklasyfikacji.
Charakterystyczna cecha przedsiębiorcy. Oznacza ponoszenie rzeczywistego ryzyka związanego z prowadzeniem działalności: ryzyko utraty klienta, brak stałego wynagrodzenia (zależność od liczby zleceń), konieczność poprawy wadliwego dzieła na własny koszt, ponoszenie kosztów narzędzi i prowadzenia działalności. W stosunku pracy ryzyko ponosi pracodawca (pracownik dostaje pensję niezależnie od wyników firmy). Brak ryzyka gospodarczego = czynnik ryzyka wskazujący na stosunek pracy. Zobacz: Czynniki Ryzyka - Kategoria 4.
Stosunek prawny między pracownikiem a pracodawcą, regulowany przez Kodeks Pracy. Powstaje przez nawiązanie umowy o pracę. Charakteryzuje się: podporządkowaniem pracownika (kierownictwo pracodawcy), wykonywaniem pracy w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, stałym wynagrodzeniem, prawami pracowniczymi (urlop, zwolnienia chorobowe, ochrona przed zwolnieniem). Stosunek pracy NIE jest tym samym co B2B, chociaż umowa B2B może zostać reklasyfikowana na stosunek pracy. Podstawa prawna: Art. 22 § 1 Kodeksu Pracy.
Synonim Podporządkowania. Zobacz: Podporządkowanie.
Narzędzie służące do oceny ryzyka reklasyfikacji umowy B2B. Test analizuje 42 kluczowe czynniki w 5 kategoriach (podporządkowanie, organizacja pracy, wynagrodzenie, ryzyko gospodarcze, niezależność) i wskazuje poziom ryzyka: niskie, średnie lub wysokie. Test ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej. Wykonanie testu zajmuje około 10 minut. Więcej: Co to Test Przedsiębiorcy.
Umowa cywilnoprawna (art. 627-646 Kodeksu Cywilnego), w której wykonawca zobowiązuje się do wykonania określonego dzieła (konkretnego rezultatu), a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Umowa o dzieło to jeden z typów umów B2B. Charakteryzuje się: rozliczeniem za efekt (nie za czas), niezależnością wykonawcy, brakiem podporządkowania, możliwością zatrudnienia podwykonawców. Wykonawca odpowiada za wady dzieła (rękojmia). Umowa o dzieło zawarta z przedsiębiorcą to klasyczne B2B.
Podstawowa forma zatrudnienia regulowana przez Kodeks Pracy. Pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę. Pracodawca zobowiązuje się do wypłacania wynagrodzenia. Umowa o pracę zapewnia prawa pracownicze (urlop, zwolnienia chorobowe, minimalne wynagrodzenie, ochrona przed zwolnieniem), ale wiąże się z podporządkowaniem i brakiem elastyczności. Zobacz różnice: Informacje prawne - Różnice B2B vs Umowa o Pracę.
Umowa cywilnoprawna (art. 734-751 Kodeksu Cywilnego), w której przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. W praktyce: wykonanie określonych usług (nie konkretnego dzieła). Umowa zlecenia to drugi najczęstszy typ umów B2B (obok umowy o dzieło). Może być zawarta z osobą fizyczną (wtedy podlega składkom ZUS) lub z przedsiębiorcą (B2B - przedsiębiorca sam opłaca składki). Rozliczenie: za godziny lub za wykonane zadania. Niezależność wykonawcy i brak podporządkowania to cechy B2B.
Klauzula umowna zakazująca przedsiębiorcy współpracy z innymi klientami (szczególnie konkurencją zleceniodawcy). Wyłączność może występować w B2B, ale jest to czynnik ryzyka - ogranicza swobodę przedsiębiorcy. Jeśli wyłączność występuje, powinna być uzasadniona (dostęp do tajemnic handlowych) i odpowiednio wynagradzana (wyższe stawki). Bezwarunkowy zakaz pracy dla innych klientów przez lata bez uzasadnienia to silny sygnał maskowania stosunku pracy. Zobacz: FAQ - Czy mogę mieć zakaz konkurencji na B2B?
Instytucja publiczna odpowiedzialna za system ubezpieczeń społecznych w Polsce (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe). ZUS może zakwestionować umowę B2B, jeśli uzna, że faktycznie maskuje stosunek pracy. Konsekwencje: nakaz opłacenia zaległych składek (pracowniczych + składka pracodawcy) za okres do 3 lat wstecz, odsetki, dodatkowa opłata (do 100% składek). Decyzję ZUS można zaskarżyć do sądu. Strona: www.zus.pl. Zobacz więcej: Informacje prawne - Rola ZUS.
Podmiot zamawiający usługi u przedsiębiorcy na podstawie umowy B2B (umowa o dzieło, umowa zlecenia). Synonim: klient, kontrahent. Zleceniodawca NIE jest pracodawcą - nie kieruje pracą przedsiębiorcy, nie zapewnia narzędzi, nie ponosi ryzyka gospodarczego. Współpraca ma charakter równorzędny (biznes do biznesu), a nie hierarchiczny jak w stosunku pracy.
Jeśli chcesz pogłębić wiedzę o umowach B2B i prawie pracy, sprawdź nasze pozostałe zasoby:
Sprawdź ryzyko swojej umowy B2B:
Przejdź do testu przedsiębiorcyOstatnia aktualizacja: 8 grudnia 2025 r.